Rata wzrosła dwukrotnie. Czy bank rzetelnie Cię o tym uprzedził?
Podwyżki stóp procentowych sprawiły, że raty wielu kredytów hipotecznych w złotych wzrosły w krótkim czasie o kilkadziesiąt procent lub więcej. Coraz więcej kredytobiorców zadaje sobie pytanie, czy przed podpisaniem umowy bank wyjaśnił im, czym jest WIBOR, jak działa oprocentowanie zmienne i jak dużo może wzrosnąć miesięczne zobowiązanie.
To pytanie ma dziś realny wymiar prawny. Spory o kredyty oparte o WIBOR nie dotyczą bowiem samego wskaźnika, lecz tego, czy bank wywiązał się wobec konsumenta z obowiązków informacyjnych i czy postanowienia dotyczące oprocentowania były przejrzyste i zrozumiałe.
Co zmienił wyrok TSUE z 12 lutego 2026 r.
W sprawie C-471/24, zainicjowanej pytaniem prejudycjalnym polskiego sądu, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej po raz pierwszy wypowiedział się bezpośrednio o kredytach złotowych opartych o WIBOR. Rozstrzygnięcie porządkuje kilka kwestii kluczowych dla kredytobiorców:
- klauzule oprocentowania oparte o WIBOR podlegają badaniu pod kątem abuzywności na gruncie dyrektywy 93/13/EWG — ani rozporządzenie BMR, ani ustawa o kredycie hipotecznym tego nie wykluczają,
- sądy krajowe nie badają natomiast samej metodologii wyznaczania wskaźnika WIBOR — ta wynika z przepisów unijnych,
- ciężar sporu przenosi się zatem na ocenę przejrzystości umowy i zakresu informacji przekazanych konsumentowi przed jej zawarciem.
W praktyce oznacza to, że w sprawach WIBOR-owych rośnie znaczenie dokumentów z etapu przedkontraktowego — formularza informacyjnego ESIS, przedstawionych symulacji rat, materiałów o ryzyku stopy procentowej i wyliczenia RRSO.
Podstawy prawne roszczeń wobec banków
Roszczenia kredytobiorców opierają się przede wszystkim na trzech filarach:
Dyrektywa 93/13/EWG i wymóg przejrzystości. Zgodnie z orzecznictwem TSUE konsument powinien przed zawarciem umowy otrzymać informacje pozwalające mu zrozumieć mechanizm oprocentowania, ryzyko związane ze zmienną stopą, wpływ zmian wskaźnika na wysokość raty oraz całkowity koszt kredytu.
Art. 385¹ Kodeksu cywilnego. Postanowienia nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem mogą zostać uznane za niedozwolone, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Art. 58 i art. 353¹ Kodeksu cywilnego. W części spraw podnoszone są dalej idące zarzuty — sprzeczności umowy z naturą stosunku prawnego, naruszenia zasad współżycia społecznego oraz zachwiania równowagi kontraktowej między bankiem a konsumentem.
Najczęstsze zarzuty wobec banków
Brak transparentności mechanizmu oprocentowania. Wiele umów ograniczało się do wskazania, że oprocentowanie stanowi sumę marży banku i stawki WIBOR 3M lub 6M — bez wyjaśnienia, czym ten wskaźnik jest, kto go ustala i jakie mogą być skutki jego wzrostu.
Brak rzetelnej informacji o ryzyku wzrostu rat. Kredytobiorcy podpisywali zwykle krótkie oświadczenia o świadomości ryzyka zmiennej stopy procentowej, nie otrzymując przy tym danych historycznych, symulacji istotnego wzrostu raty ani informacji o maksymalnych możliwych skutkach ekonomicznych.
Brak indywidualnych negocjacji. Zdecydowana większość klientów podpisywała gotowe wzorce umowne, nie mając realnego wpływu na sposób ustalania oprocentowania.
Brak realnej alternatywy. W wielu okresach banki oferowały niemal wyłącznie kredyty ze zmiennym oprocentowaniem, bez przedstawienia porównania z ofertą opartą o stałą stopę procentową i długoterminowych konsekwencji obu wariantów.
Czego można dochodzić od banku
W zależności od treści umowy i okoliczności jej zawarcia w grę wchodzą:
- usunięcie WIBOR z umowy — najczęściej formułowane roszczenie; jego skutkiem może być pozostawienie samej marży banku jako składnika oprocentowania,
- zwrot nadpłaconych rat wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,
- ustalenie bezskuteczności klauzuli oprocentowania wobec konsumenta,
- ustalenie nieważności całej umowy kredytu — roszczenie najdalej idące, podnoszone w części spraw.
Dodatkowo w toku procesu składany bywa wniosek o zabezpieczenie roszczenia, którego celem jest czasowe obniżenie raty na czas trwania postępowania.
Realna ocena szans — mówimy o tym otwarcie
Sprawy WIBOR-owe różnią się od spraw frankowych i są od nich trudniejsze dowodowo. Choć liczba pozwów szybko rośnie, a zapadły już pojedyncze korzystne dla kredytobiorców rozstrzygnięcia, dotychczasowa praktyka orzecznicza w sprawach prawomocnie zakończonych pozostaje w większości korzystna dla banków. Orzecznictwo wciąż się kształtuje — przed TSUE zawisły kolejne pytania prejudycjalne dotyczące umów złotowych.
Dlatego nie składamy obietnic wyniku. Zamiast tego rzetelnie analizujemy konkretną umowę i mówimy wprost, czy w danym przypadku dostrzegamy podstawy do dochodzenia roszczeń, jakie są realne scenariusze i ile może potrwać sprawa.
Jak wygląda droga dochodzenia roszczeń
Etap I — analiza dokumentów. Umowa kredytowa, regulamin, aneksy, harmonogram i historia spłat, dokumenty z etapu wnioskowania o kredyt oraz oświadczenia o ryzyku stopy procentowej.
Etap II — wyliczenie roszczeń. Analiza wysokości nadpłat, skutków ewentualnego usunięcia WIBOR z umowy i wpływu na przyszłe raty.
Etap III — reklamacja do banku. Pierwszy formalny krok, w którym wskazuje się zarzuty wobec umowy i formułuje żądanie.
Etap IV — przedsądowe wezwanie do zapłaty, jeżeli reklamacja zostanie odrzucona.
Etap V — mediacja. Dobrowolna procedura, w której neutralny mediator wspiera strony w wypracowaniu ugody — prywatnie lub przy Sądzie Polubownym przy KNF. Bank może zaproponować m.in. zmianę zasad oprocentowania, przejście na stopę stałą, częściowy zwrot nadpłat lub restrukturyzację zobowiązania.
Etap VI — postępowanie sądowe, jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte.
Warto wiedzieć: WIBOR zostanie zastąpiony
Trwa reforma wskaźników referencyjnych — WIBOR ma zostać zastąpiony wskaźnikiem POLSTR, opartym na rzeczywistych transakcjach. Zmiana wskaźnika na przyszłość nie rozstrzyga jednak sporów dotyczących umów już zawartych, a te oceniane są według stanu z dnia ich podpisania.
Jak pomagamy
Kancelaria Lexera zapewnia kredytobiorcom obsługę na każdym etapie sprawy: analizę dokumentacji kredytowej i ocenę podstaw roszczeń, wyliczenie potencjalnych korzyści finansowych, sporządzenie reklamacji i wezwań do zapłaty, prowadzenie negocjacji i mediacji z bankiem oraz reprezentację w postępowaniu sądowym — łącznie z wnioskami o zabezpieczenie roszczeń i postępowaniem odwoławczym.
Pierwszym krokiem jest zawsze analiza Twojej umowy. Prześlij nam dokumenty, a powiemy, czy w Twojej sprawie widzimy realne podstawy do działania. Pomożemy.